Wijnwetenswaardigheden April 2014 – De Wijnhoeve te Gaanderen

Print Friendly, PDF & Email

Zuid-Afrika – Prognose oogst 2014
De verwachting dat de Zuid-Afrikaanse oogst 2014 wat kleiner uit zou vallen dan die in 2013 is bevestigd door de resultaten tot en met medio maart, toen twee derde van de pluk er op zat. Na een koele maand januari startte die pluk een tot anderhalve week later dan normaal voor vroeg rijpende rassen. Warmte in februari zorgde voor een snelle rijping van alle rassen tegelijk. Hierdoor moesten vroeg rijpende rassen als Chardonnay, Sauvignon Blanc, Pinotage, Pinot Noir en gemiddeld rijpende als Chenin Blanc, Merlot en Shiraz vaak op hetzelfde moment geoogst worden.

 Voor sommige bedrijven betekende dit dat ze in slechts twee weken tijd de helft van hun oogst moesten zien te verwerken. Het milde weer in maart met koele nachten was gunstig voor langzaam rijpende druiven als Cabernet Sauvignon. Winnaars in 2014 lijken wijnen uit ongeïrrigeerde wijngaarden te gaan worden dankzij gunstige condities met voldoende neerslag op het juiste moment.

Zuid-Afrika – Recordexport in 2013
De uitvoer van Zuid-Afrikaanse wijn bereikte in 2013 een recordomvang dankzij een sterk gestegen vraag in landen als de VS, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. Met bijna 526 miljoen liter lag het volume ruim een kwart hoger dan in 2012. De groei in de VS bedroeg zelfs 37%! Een verklaring hiervoor is dat Zuid-Afrika in het gat is gesprongen dat is ontstaan door kleine oogsten 2012 in diverse Europese landen met wijnen tegen een scherp concurrerende prijs. Naar alle waarschijnlijkheid heeft de zwakke positie van de rand ook geholpen. Jammer is wel dat financiële cijfers over wat zich in de Zuid-Afrikaanse wijnindustrie afspeelt tegenwoordig niet meer gepubliceerd worden, dit uit concurrentieoverwegingen. Gevoeligheden lijken vooral te liggen bij druivenprijzen en prijzen van bulkwijnen. Men wekt nu de verdenking ongemakkelijke werkelijkheden verborgen te willen houden.

Argentinië & Chili – Gecompliceerde oogst 2014
Na het geweldige succes van 2013 – het beste jaar in decennia – heeft Argentinië in 2014 te maken gekregen met een veel lastiger oogst. Boosdoeners waren ondermeer nachtvorst en regen laat in het groeiseizoen. Strenge selectie bij de pluk was daarom een must. De opbrengst zal naar schatting 20% tot misschien wel 30% lager uitvallen dan vorig jaar. Zo heel rampzalig is dat niet, gelet op de verzadiging van de Argentijnse druivenmarkt en de lichte daling in de export afgelopen jaar.

Ook Chili komt er niet zonder kleerscheuren af. Hier was het vooral strenge nachtvorst die voor forse opbrengstvermindering zorgde. Getroffen zijn vooral rassen als Chardonnay en Pinot Noir.

VS – Recordexport Californië in 2013
Euforie in Californië. De staat had een paar droomoogsten na elkaar. Op de koop toe steeg de export in 2013 substantieel. De uitvoer van alle Amerikaanse wijnen samen, waarvan Californië ongeveer 90% voor zijn rekening neemt en een nog hoger percentage van de wijnen die naar het buitenland gaan, steeg met dik 16% tot een waarde van 1,55 miljard dollar bij een stijging in volume met 7,5% tot 48,4 miljoen dozen. Dat betekende het vierde opeenvolgende jaar van groei. Het betekent ook dat Californië nu een vijfde van zijn wijn exporteert. Doelstellingvoor 2020 is het ronde bedrag van 2 miljard in waarde.

VS – Recordoogst 2013 in Washington
Records te over. Ook Washington State deelt daarin mee met zijn oogst 2013. Met 210.000 ton was die slechts een twintigste van die van 4 miljoen ton in Californië, maar wel 12% groter dan in 2012 en de grootste tot nu toe. Het is het gevolg van steeds meer investeringen van buitenaf, lees: vanuit Californië. Ook voor het eerst in 2013 was Cabernet Sauvignon de belangrijkste druif. Hij liet Chardonnay en Riesling achter zich. Cabernet was goed voor een vijfde van het totale oogstvolume. Chardonnay en Riesling volgden op korte afstand, terwijl Merlot ook tot de serieuze top 4 gerekend mag worden.

Australië – Kleinere oogst 2014
Australië heeft te maken gekregen met een ‘uitdagende’ oogst 2014. In diverse delen van het land kregen druiventelers te maken met nogal extreme weersomstandigheden, variërend van nachtvorst tot hittegolven met droogte (en bosbranden) in het oosten en zuiden, plus druk van ziekten. Het logische gevolg hiervan is een lagere opbrengst. Net als in Argentinië is dat niet zo erg, want ook de Australische markt kent een oververzadiging aan de aanbodkant en afnemende exporten. Qua volume was 2013 bijvoorbeeld een voor het mooi wat te royaal jaar.

In het ‘verre’ westen van het land kent Margaret River alvast kwalitatief succes voor zijn witte wijnen. 2014 zou daardoor een van de beste jaren aller tijden zijn, beter nog dan 2010, ondanks het gegeven dat het groeiseizoen de natste winter aller tijden kende. Of wellicht juist dankzij. De niet te warme zomer zorgde voor behoud van zuren en aroma’s bij niet te hoge mostgewichten.

Een minpuntje is alleen de lage opbrengst bij Chardonnay door toedoen van voorjaarsbuien die de nodige schade aanrichtten. Ook de rode zijn van hoog niveau.

Frankrijk – Exportdaling in 2013
Franse wijnen hebben in 2013 wereldwijd marktaandeel verloren door dalende uitvoer. Het aantal dozen daalde met 3,1% ten opzichte van 2012 tot 174,8 miljoen. De grootste tik kregen goedkope wijnen zonder geografische aanduiding (vins de France) te incasseren. Hun volume daalde met 17,3% tot 14,3 miljoen dozen. Voor alle AOC-wijnen samen, inclusief Champagne, bedroeg de teruggang minder dan 1%. Hoewel dit verlies beperkt is, zet de trend van gestage daling van marktaandeel zich nog wel steeds door.

Een complicerende factor voor veel Franse producenten is dat ze door krappe oogsten in de afgelopen jaren (te) weinig wijn beschikbaar hebben. Een pluspuntje is dan weer dat de exportwaarde in 2013 nagenoeg gelijk bleef aan die van 2012, 7,6 miljard euro, met gedistilleerd erbij 9,5 miljard. Van dat bedrag komt 60% op naam van slechts drie gebieden: Bordeaux, Champagne en Cognac. Van zowel Bordeaux als Champagne liep de export in 2013 lichtjes terug. De vooruitzichten wat betreft 2014 zijn met name voor Bordeaux door de extreem kleine en kwalitatief al evenmin grootse oogst 2013 niet al te gunstig.

Frankrijk – Goede cijfers in 2013 voor Cahors
Een van de Franse AOC’s met mooie groeicijfers voor export in 2013 was Cahors. De buitenlandse verkopen piekten met een plus van 16,4% in volume en 8,9% in waarde. De ambities in het Zuidwesten liegen er trouwens niet om. In plaats van de 35.000 hl in 2013 wil men in Cahors in 2018 aan 60.000 hl komen. Belangrijkste afnemers in zowel volume als waarde zijn: Canada, VS, VK, België en China.

Hongarije – Tokaj schaft 3 en 4 puttonyos af
In Tokaj is besloten om voor wijnen van het klassieke type Aszú de twee laagste categorieën in zoetheid vanaf eind 2014 niet meer te gebruiken, vooropgesteld dat Europa ermee instemt. Het gaat daarbij om de aanduidingen 3 en 4 Puttonyos. Zodoende blijven alleen 5 en 6 Puttonyos over. Het aantal puttonyos verwijst niet alleen naar het suikergehalte van de wijn, maar geldt officieus ook als kwaliteitsindicatie. Hoe meer puttonyos, des te prestigieuzer (en duurder) de wijn. De producenten geloven dat de maatregel de algehele kwaliteit van Tokaj ten goede zal komen. Hun wijnen zullen voortaan minimaal 130 g/l restsuiker moeten bevatten om als Aszú met puttonyos-indicatie in aanmerking te komen. Momenteel staat 3 puttonyos voor minimaal 60 g/l restsuiker, 4 voor minimaal 90 g/l, 5 voor minimaal 120 g/l en 6 voor minimaal 150 g/l.

Italië – Onenigheid in Brunello over subzones
Binnen de gelederen van de DOCG Brunello di Montalcino is discussie ontstaan over de wenselijkheid van het invoeren van subzones. Die zouden consumenten moeten helpen om de onderlinge verschillen tussen wijnen beter te begrijpen. Voorstanders vinden dat het moment nu gekomen is omdat de Italiaanse overheid subsidie beschikbaar stelt voor het in kaart brengen van zulke subzones.

Op basis van microterroir zouden er daarvan zo’n 20 te onderscheiden zijn. Tot nu worden in Montalcino alleen wijnen uit een bepaalde wijngaard (single vineyard) onderscheiden met de term ‘vigna’. Een bijkomend voordeel van zonering zou zijn dat bezoekers beter de weg kunnen vinden in de wijngaarden. De overheid heeft namelijk binnen de provincie Siena alle wegwijzers weggehaald die naar wijnbedrijven verwezen. Ze zorgden voor te veel ongelukken! Tegenstanders voeren aan dat zonering te makkelijk voorbijgaat aan hoogteverschillen en wijzen er verder op dat veel Brunello’s assemblages zijn van diverse percelen in diverse zones omdat dit tot completere wijnen leidt. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Spanje – Recordverkoop voor Rioja in 2013
Voor zover nog nodig heeft Rioja zijn positie als onbetwiste Spaanse nummer 1 voor tafelwijnen in 2013 overtuigend bevestigd. De verkopen stegen tot een niet eerder gezien hoogte dankzij een verrassend aantrekken van de binnenlandse markt. De Spaanse wijnindustrie kampt immers al jaren met een sterk dalende consumptie, met name onder jongeren. Voor het eerst sinds 2008 is de dalende curve nu omgebogen. De verkopen van Rioja wereldwijd stegen in 2013 met 4% ten opzichte van 2012 tot 369 miljoen flessen. Over de waarde doet men er in Rioja, net als in andere gebieden en landen, tegenwoordig het zwijgen toe. Een opvallende stijger was Grand Reserva met 17% in zowel Spanje als daarbuiten, zij het dat het aandeel van het instaptype Crianza bijna twintig keer zo groot is. Minder goed ging het met witte Rioja. Die verloor ruim 9% en moet nu Rosado voor laten gaan als op een na belangrijkste kleur.

Frankrijk – Quarts de Chaume Grand Cru
De Franse Raad van State heeft de bezwaren van vader en zoon Baumard tegen de creatie van de appellations Quarts de Chaume Grand Cru en Coteaux du Layon 1er Cru Chaume definitief afgewezen. Hiermee is een eind gekomen aan een al jaren slepend conflict. Het vreemde eraan is dat het uitgerekend Jean Baumard was die al in 1968 pleitte voor promotie van Quarts de Chaume tot grand cru. Alleen waren hij en zijn zoon Florent het telkens oneens met details in de regelgeving. Bij het laatste geding draaide het ondermeer om de toelaatbaarheid van cryo-extractie *. Quarts de Chaume Grand Cru verbiedt het gebruik daarvan met ingang van de oogst 2020. Mogelijkerwijs zal de creatie van appellations als 1er en Grand Cru ook elders in de Loire navolging vinden.
Door: René van Heusden

* Cryo-Extractie

De bereiding van likoreuze wijnen is altijd verbonden met een onvolledige gisting die een bepaalde hoeveelheid druivensuiker over laat die niet in alcohol is omgezet. Om echter uitgebalanceerde wijnen te krijgen moet de oorspronkelijke suikerconcentratie van de druiven wel voldoende hoog zijn. Passerillage, Vendanges Tardives of de ontwikkeling van edele rotting zijn mogelijkheden om het fruit te concentreren en daarmee dus het suikergehalte. Jammer genoeg worden de producenten van likoreuze wijnen nogal eens het slachtoffer van de weersomstandigheden. Vandaar dat de gewenste concentratie niet altijd langs natuurlijke weg verkregen wordt.

Cryo-extractie, ook wel koude persing genoemd, is een techniek die het mogelijk maakt het suikergehalte van de most te verhogen zonder toevoeging van vreemde stoffen.

Cryo-extractie is gebaseerd op een natuurkundige wet, de wet van Raoult, die aangeeft dat het vriespunt van een vloeistof lager komt te liggen naarmate de concentratie ervan hoger is. Met andere woorden: wanneer men de temperatuur van het fruit omlaag brengt, dan zullen de rijpste druiven niet bevriezen, in tegenstelling tot minder rijpe met minder suiker.

In de praktijk verloopt de pluk normaal. De druiven worden dan in een vriesruimte geplaatst, bij een temperatuur van -10 tot -15°C zodat ze gelijkmatig bevriezen. De gebruikte vriesinstallaties hoeven niet specifiek voor de wijnbouw ontworpen te zijn. Een goede koelwagen, bestemd voor vervoer van ijs over lange afstanden, voldoet hier perfect.

De persing volgt na twee dagen in een horizontale schroefpers of in een pneumatische pers. Het aflopende sap heeft een suikergehalte dat een stuk hoger ligt dan bij normaal geperst sap.

Deze techniek is toepasbaar op alle witte wijnen, maar ze is vooral interessant in het geval van fruit met edele rotting in jaren met veel regen. Immers, overmatige vochtigheid op het moment van overrijpheid zorgt ervoor dat de gewenste concentratie niet gehaald wordt. Verlenging van deze concentratiefase zou enkel leiden tot het vergaan van de druiven en tot een totaal declasseren van de oogst. Een vroegere pluk voorkomt een overmaat aan water en maakt het vooral mogelijk om enkel die druiven te selecteren die geschikt zijn om likoreuze wijnen te produceren. De kwantiteit wordt daardoor wel minder, maar de kwaliteit blijft behouden.

Vanuit economisch gezichtspunt is de cryo-extractie voordeliger en vraagt ze 4 tot 5 keer minder energie dan andere concentratietechnieken, zoals de omgekeerde osmose of verdamping bij lage temperatuur.

Bij de toepassing van cryo-extractie duurt het persen na het bevriezen van het fruit veel langer (tot een halve dag), wat tot een beperking leidt van de hoeveelheid die op een dag geperst kan worden. Bij gebruik van pneumatische persen bestaat bovendien het gevaar dat de ijskristallen die door de bevriezing gevormd zijn, de ballon in de pers doorboren.

Verder stelt men bij de vinificatie van most van bevroren fruit vast dat het veel moeilijker is om de vergisting op gang te brengen, en dat er een groter risico bestaat dat zich vluchtige zuren vormen. Ook kunnen bepaalde onaangename smaakstoffen geconcentreerd raken en zich bij het proeven openbaren. Om dit probleem te vermijden is het belangrijk dat het fruit een goede kwaliteit heeft, en dat er geen scherpe druiven in de pers terechtkomen.

Een laatst probleem kan zich voordoen tijdens het voorjaar volgend op de vinificatie: in bepaalde gevallen is er dan sprake van een onverwacht herbegin van de gisting. Dit hangt waarschijnlijk samen met een hogere concentratie van micro-organismes en hogere gehaltes van zwavelverbindingen. Opnieuw zwavelen en filtratie van de wijn kan dit probleem tegengaan.

Bron: Wijnkennis